Дарогамі партызанскай Беларусі (А.І.Залескі)
Дарогамі партызанскай Беларусі (А.І.Залескі) - КАВАЛІ РОБЯЦЬ ГРАНАТЫ
Индекс материала
Дарогамі партызанскай Беларусі (А.І.Залескі)
ЛЕГЕНДАРНЫ КРАЙ
КАЛГАСЫ
Соль
СУВЯЗЬ СТАРАСЕК — МАСКВА
КАВАЛІ РОБЯЦЬ ГРАНАТЫ
Все страницы
КАВАЛІ РОБЯЦЬ ГРАНАТЫ
У пачатку вайны на Загальшчыне можна было ўбачыць мясцовых людзей, якія хадзілі па лясах, грэблях, лазілі па канавах, вышукваючы зброю і боепрыпасы, што засталіся тут пасля баёў паміж часцямі Чырвонай Арміі і гітлераўскімі захопнікамі. Зброя ішла на забеспячэнне першых загальскіх партызанскіх атрадаў.
— Мой муж,— успамінала калгасніца вёскі Жывунь Хіма Бусел,— сабраў у 1941 годзе партызанам шмат рознай зброі. Бывала, ён лазіць па шыю ў вадзе і шукае ў канаве вінтоўкі. Восенню 1941 года муж знайшоў нават кулямёт... Я хадзіла па людзях, збірала адусюль патрошку газы, каб яго вычысціць. Потым са сваімі дочкамі мы гэты кулямёт адчысцілі ад іржы. 3 ім у канцы 1941 года мой муж пайшоў у партызанскі атрад.
Старшыня Загальскага сельсавета Сцяпан Тамашавіч Карнееў з групай калгаснікаў у першыя дні вайны ездзіў дабываць зброю за сто кіламетраў, аж да станцыі Урэчча. Адтуль патрыятычная група прывезла сабе вінтоўкі і боепрыпасы.
Акцябрска-Любанскі партызанскі край славіўся сваімі майстэрнямі па вырабу зброі. Асабліва актыўна яны сталі працаваць, калі тут з'явіўся камандзір Чырвонай Арміі Тэнгіз Шаўгулідзе, які ўцёк з фашысцкага палону. Да вайны ён скончыў інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту і працаваў у цэнтральным паравозным упраўленні ў Маскве, займаючыся разам са сваім бацькам рознымі ўдасканаленнямі паравозаў. У беларускіх партызан Шаўгулідзе зарэкамендаваў сябе нястомным вынаходцам тэхнічных сродкаў барацьбы супраць акупантаў.
Шырокую вядомасць у тыле ворага набылі вынайдзеныя ім граната і гранатамёт. Вялікай вартасцю гранаты Шаўгулідзе было тое, што яна выраблялася з матэрыялаў, якія меліся ў партызан. Вясной 1943 года граната вытрымала выпрабаванне і пайшла ў серыйную вытворчаець. Такія гранаты сталі вырабляцца ў майстэрнях многіх партызанскіх злучэнняў Мінскай і Палескай абласцей. Адна з іх была створана і ў вёсцы Старасек. Яе абсталявалі ў памяшканні пачатковай школы. Працавалі ў майстэрні мясцовыя кавалі і токары. Гранаты рыхтаваліся тут на працягу ўсяго 1943 года.
Па расказах жыхароў Загальскага сельсавета, гранаты ў Старасеку вырабляліся наступным чынам. Выбуховым матэрыялам служыў тол, які партызаны выплаўлялі з артылерыйскіх снарадаў і авіябомб. Для кажуха гранаты выкарыстоўваліся жалезныя трубы. Корпус рабілі з бляхі. Адзін канец яго сплюшчвалі, а ў другі ўстаўлялі патоўшчаную частку драўлянай ручкі і прыбівалі край корпуса да дрэва цвікамі. У корпус засыпалі здроблены малатком выбуховы матэрыял.
Драўляныя ручкі выраблялі на такарным станку. Іх даўжыня раўнялася прыкладна пятнаццаці сантыметрам. Уздоўж ручак пракручвалі вузкую скразную адтуліну для ўстанаўлення жалезнага байка, які рабіўся ў кузні. Тупы канец байка тырчаў з ручкі, а вастрыё яго другога канца было накіравана на капсуль аўтаматнай гільзы, у якую ўстаўляўся бікфордаў шнур. Ен злучаўся з узрывальнікам, устаўленым у толавы зарад. Партызаны і сельскія майстры рабілі ўзрывальнікі з тонкіх трубачак.
У вытворчасці гранат існаваў падзел працы паміж асобнымі майстрамі. Драўляныя ручкі тачылі калгаснікі Павел Бандарэнка з вёскі Падлуг, Васіль Голуб і Сцяпан Клышко з вёскі Старасек. Такарны станок круцілі дзяўчаты. Байкі і кажухі вырабляў у кузні калгасны каваль Іван Гарбуновіч, яму дапамагаў другі каваль Сцяфан Гук. У вырабе кажухоў і чахлоў прымалі ўдзел калгаснікі Тараховіч і Лагун.
Кіраваў усёй работай Тэнгіз Шаўгулідзе, які часта наведваў Старасек. Тут жа ён разам з былым шафёрам саўгаса «Жалы» Тодарам Бедзікам і кавалём Іванам Гарбуновічам рабіў зборку гранат і запраўку іх выбуховымі рэчывамі.
У майстэрні вёскі Старасек кожны дзень выраблялася каля дваццаці гранат. Такую ж прыблізна колькасць давалі іншыя майстэрні. Некаторыя з іх штодзённа выпускалі да трыццаці гранат.
Так беларускія партызаны і калгаснікі сумесна з грузінскім інжынерам-вынаходцам самі рыхтавалі гроз-ную для ворага зброю.
На Загальшчыне была не толькі майстэрня зброі. Тут працавалі таксама і майстэрні бытавога абслугоўвання народных мсціўцаў, дзе вырабляліся скуры і аўчыны, шыліся абутак і адзенне. Такія майстэрні абслугоўваліся мясцовымі калгаснікамі.
Акрамя працы ў майстэрнях сяляне выконвалі для народных мсціўцаў іншыя работы: абслугоўвалі партызанскія базы, займаючыся там будаўніцтвам, даглядалі жывёлу, забяспечвалі партызан фурманкамі для перавозкі грузаў, і людзей.
Ніякімі лічбамі і прыкладамі не адлюстраваць той велізарнай дапамогі, якую аказвалі жыхары Беларусі ў абслугоўванні партызан і падпольшчыкаў.


Комментарии
Добавить новый Поиск
Оставить комментарий
Имя:
Email:
 
Тема:
UBB-Код:
[b] [i] [u] [url] [quote] [code] [img] 
 
 
Пожалуйста, введите проверочный код, который Вы видите на картинке.

3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."