1941-1945 год

Выпрабаванне вайной
22 чэрвеня 1941 г. мірнае жыццё савецкіх людзей было ў адно імгненне перапынена вераломным нападам фашысцкай Германіі. Чорным і змрочным здаўся сонечны летні дзень... Жыхары раёна мужна сустрэлі цяжкую вестку аб пачатку вайны. Тады ж, у нядзелю, у раённым Доме культуры прайшоў сход партыйна-гаспадарчага актыву, на якім былі абмеркаваны неадкладныя меры па пераводу жыцця на ваенныя рэйкі. На плошчы Любані адбыўся мітынг жыхароў пасёлка і раёна.
Подробнее...
 
У чэрвені 1941 -га...
3 успамінаў былога партызана Л. М. Манкевіча
Подробнее...
 
Из докладной записки командира о деятельности отряда с 5 июля по 24 августа 1942 г.
11 сентября 1941 г.
После занятия немцами гор. поселка Любань по распоряжению начальника НКВД по Полесской обл. капитана госбезопасности тов. Строкина (так как с Минском уже была прервана связь) мне было предложено остаться в Любанском районе для организации истребительного батальона
Подробнее...
 
3 успамінаў былой жыхаркі в. Камуна А. П. Шыкуновай (Адзярыхі)
Акупанты паказалі свой звярыны твар з першых дзён з'яўлення ў Камуне, назва якой асацыіравалася, відаць, з самым ненавісным для іх словам «камунізм». У пачатку ліпеня гітлераўцы прыехалі з Любані на некалькіх машынах у нашу вёску. Пачалі з гвалтаў і рабаўніцтва.
Подробнее...
 
Хмары насунуліся з захаду
Яшчэ ў першыя дні вайны Любанскі райком КП(б)Б прыняў пастанову аб арганізацыі партызанскай вайны ў выпад ку акупацыі. Былі пакінуты партыйныя і савецкія работнікі
Подробнее...
 
Из административного распоряжения № 1 командующего тылом армиий «Центр»
7.07.1941 г.
Перевод с немецкого
...III. Отличительные знаки для евреев и евреек
Подробнее...
 
Постоновление ЦК КП(б)Б о направлении группы Далидовича Любанский район
1. Направить в Любанский район группу тов. Далидовича А. И. в составе
Подробнее...
 
Трывожная восень ( Казлоў Васіль Іванавіч)
Казлоў Васіль Іванавіч (н. 5.2.1903 г.) — Герой Савецкага Саюза, у гады вайны — першы сакратар Мінскага падпольнага абкома КП(б)Б, камандзір Мінскага партызанскага злучэння, якое дзейнічала на тэрыторыі Любанскага раёна. У пасляваенны час — першы сакратар Мінскага абкома
Подробнее...
 
Не схілілі галавы
Чорная хмара акупацыі апусцілася на раён, але народ не скарыўся, не змірыўся з новым рэжымам, які насаджвалі вылюдкі. Падпольная патрыятычная група праз некалькі месяцаў пасля акупацыі была створана ва Урэччы.
Подробнее...
 
Нескароная Любаншчына
Восенню 1941 г. асобныя патрыятычныя і камсамольскія трупы, якія дзейнічалі на тэрыторыі Любанскага раёна, былі падпарадкаваны адзінаму кіраўніцтву — партыйнай тройцы і замацаваны за партызанскімі атрадамі. Партызаны з самага пачатку акупацыі не давалі спакою ворагам
Подробнее...
 
Из дневника командира партизанской бригады № 25 им. Понаморенко А. И. Далидовича
23.7 (1941 г.). Прибыли в «Жалы»...
24.7. В совхозе некоторые хотели разобрать имущество, но с появлением нас успокоились. Район был свободный от врага... Утром послали разведку в Городятичи. Вечером послали две группы для сжигания двух мостов.
Подробнее...
 
Разгром Любанскага гарнізона
Да свята 24-й гадавіны Кастрычніка партызаны рыхтавалі свой асаблівы, партызанскі падарунак. Было вырашана разграміць варожы гарнізон у Любані. Аперацыя нялёгкая, вельмі небяспечная. Да яе рыхтаваліся старанна, загадзя. Трэба было ўсё прадумаць, спланаваць як след...
Подробнее...
 
Такое кароткае жыццё...
Брагін Аляксей Фёдаравіч (н. 14.3. 1905 г.) — арганізатар і кіраўнік партызанскага руху на Беларусі. Да вайны працаваў сакратаром Мінскага абкома КП(б)Б. Пакінуты для падпольнай работы ў тыле ворага, займаўся стварэннем падпольных райкомаў, арганізацыяй партызанскіх атрадаў на тэрыторыі Мінскай і Палескай абласцей
Подробнее...
 
В пламени партизанской борьбы
Из воспоминаний И. И. Чернышева, бывшего командира партизанского отряда им. Сильницкого бригады № 25 им. П. К. Пономаренко
Подробнее...
 
Из дневника М.А.Желтова,партизана отряда им.Е.Д.Горбачёва
14 января 1942 г. Стоял на посту. Шел большой снег... Весь день стирал белье. В ближайших деревнях, Загалье и других, есть случаи заболевания тифом.
Подробнее...
 
Партызанскі аэрадром 3 успамінаў В. I. Казлова
У пачатку жніўня 1942 г. мы пайшлі аглядаць астравок Зыслаў на ўсходзе Любанскага раёна. Партызанская барацьба шырылася, набывала размах. Без сувязі з Вялікай зямлёй дзейнічаць паспяхова і ўпэўнена было ўжо немагчыма.
Подробнее...
 
3 кагорты мужных Гарбачоў Яўстрат Дзянісавіч
Гарбачоў Яўстрат Дзянісавіч (н. 15.12. 1915 г.) — арганізатар партызанскага руху на Беларусі. Да вайны ўзначальваў раённыя аддзелы НКУС у Любанскім і Старадарожскім раёнах. Пакінуты ў тыле ворага для падпольнай работы, з'яўляўся членам бюро Мінскага падпольнага абкома КП(б)Б
Подробнее...
 
Траскуноў Міхаіл Аляксеевіч
Траскуноў Міхаіл Аляксеевіч нарадзіўся 3 чэрвеня 1898 г. у в. Старое Сяло Веткаўскай воласці. Удзельнік грамадзянскай вайны, у 1919 г.— боцман парахода «Ваенна-санітарны № 2» Дняпроўскай ваеннай флатыліі.
Подробнее...
 
Камбрыг Гуляеў
Гуляеў Дзмітрый Цімафеевіч (н. 23.10. 1915 г.) — удзельнік партызанскага руху ў Мінскай вобласці, камандзір брыгады № 101 імя А. Неўскага, якая дзейнічала на тэрыторыі Любанскага раёна. 3 1936 г. служыў у Чырвонай Арміі, быў палітруком роты, з жніўня 1941 г.— у партызанах. Загінуў у баі 5 верасня 1943 г.
Подробнее...
 
О подпольной работе
Руководитель в д. Старосек Сытько Лида. В Кузьмичах и Соснах т. Майстренко создал в полицейских гарнизонах подпольные комсомольские организации. Созданы также подпольные комс. организации в д. Живунь
Подробнее...
 
Смерць патрыёткі
У штаб прыйшоў сакратар Любанскага падпольнага райкома камсамола Адам Майстрэнка. Я слухаў яго даклад аб рабоце камсамольскай арганізацыі і з трывогай чакаў, што скажа Майстрэнка пра Феню Конанаву. Ён расказаў пра актыўную работу камсамольскай арганізацыі атрада Храпко
Подробнее...
 
Сябра дзеда Талаша
У канцы чэрвеня 1941 г. у раён Урэчча прарвалася з акружэння 121-я стралковая дывізія. Больш тыдня ішлі жорсткія баі. Калі яны сціхлі, ляснік Мікіта Шэшка днямі прападаў у лесе.
Подробнее...
 
Из дневника К. Ф. Пущина.
20 июля 1942 г. Москва. Настал день отъезда. С раннего утра все готовятся в дорогу. В половине второго погрузились на автомашины и поехали на Октябрьский вокзал. Провожают П. 3. Калинин, Н. Е. Авхимович, Г. Б. Эйдинов, И. С. Былинский и другие... Наступает самый трудный и ответственный период в моей жизни. Впереди — сложные задачи. Впереди — борьба...
Подробнее...
 
Партызанская зона
Партызанскія атрады Любаншчыны ні на дзень не спынялі барацьбу з ворагам. Акупацыйныя ўлады вымушаны былі пакідаць многія населеныя пункты, канцэнтраваць свае сілы ў гарадах і буйных пасёлках. Яшчэ ўвосень 1941 г. быў пакладзены пачатак фарміраванню першых на Беларусі партызанскіх зон
Подробнее...
 
«Звязда» на Любаншчыне
У канцы кастрычніка 1942 г. неяк пад вечар мяне паклікалі ў штаб злучэння. Я думаў, што пашлюць на новае задание. Але тое, што я пачуў ад Р. Мачульскага і ўпаўнаважанага ЦК КП(б)Б К. Мазурава, збянтэжыла.
Подробнее...
 
Баявы кліч
3 успамінаў былога рэдактара любанскай раённай падпольнай газеты «Кліч Радзімы» А. Д. Сакевіча
Подробнее...
 
Люди высокого долга
3 января 1942 г. я вместе с парти занами Герасимом Гальченей, Антоном Филипушко и Филиппом Костюковцом направился в деревню Турок. Нужно было достать питание к радиоприемнику — наши батареи уже выдыхались.
Подробнее...
 
Из постоновления Минского обкома КП(б)Б ОТ 18 августа 1943 г. Об урожае 1943 г.
Минский подпольный обком, реализуя решения ЦК КП(б)Б по вопросу об урожае 1943 г., обязывает всех секретарей подпольных райкомов, парторганизаций партизанских отрядов применить все виды борьбы к тому, чтобы сорвать планы
Подробнее...
 
Вораг не прайшоў
3 успамінаў былога камандзіра партызанскага атрада імя К. Каліноўскага I. А. Хімічова
Подробнее...
 
Не скарыліся ворагу
Ва ўрочышчы Дамшына каля в. Асавец пахаваны старшыня Асавецкага сельсавета I. Ц. Клімовіч і дырэктар Чабускай МТС М. I. Бондараў. Побач насыпаны курган на магіле невядомага савецкага воіна.
Подробнее...
 
Письмо секретаря ЦК ЛКСМБ К. Т. Мазурова Л. В. Шершнёвой
Уважаемая Лидия Васильевна!
Римма была в тылу врага в моей группе, поэтому я хочу написать Вам несколько слов о ее жизни. Вам, по-видимому, известно, что Римма училась в Москве в специальной школе и летом 1942 г. была зачислена в отряд московских комсомольцев им. Гастелло, который направлен через линию фронта в тыл врага
Подробнее...
 
У змрочныя дні акупацыі
3 першых дзён акупацыі на захопленай ворагам тэрыторыі была забаронена дзейнасць органаў савецкай улады, адменены ўсе савецкія законы. Гітлераўцы выдалі шэраг загадаў, асноўны сэнс якіх зводзіўся да таго, каб у зародку задушыць самае малое супраціўленне ці незадаволенасць, знішчыць значную частку насельніцтва.
Подробнее...
 
Што давялося перажыць...
3 успамінаў Н. А. Сергіені, жыхаркі г. Любань
Подробнее...
 
3 успамінаў Т. П. Нікіцюк, былой нявольніцы на прымусовых работах у Германіі
Вясной 1941 г. я закончыла восем класаў. Столькі планаў, надзей, мар... 
Подробнее...
 
3 успамінаў М. А. Шаплыкі, жыхаркі в. Сарачы
Да вайны мы жылі ў Рэдкавічах. Кожную нядзелю мама хадзіла ў Любань. I ў той дзень, калі вярнулася з райцэнтра, яна сказала бацьку: «Людзі кажуць, вайна пачалася...» Бацька не паверыў. А хутка пачуўся гул чужых самалётаў
Подробнее...
 
Цудам засталіся жывымі
Напярэдадні вайны я вучылася ў Мінску. Улетку 1941 г. цяжка захварэў старэйшы брат Іван, яго адвезлі ў адну з мінскіх бальніц. Я некалькі разоў наведвала яго. А на світанні 22 чэрвеня горад палаў...
Подробнее...
 
3 успамінаў Л. I. Дзяркач, былой вязніцы фашысцкіх канцлагераў
Памятаю першыя дні вайны. Кожны дзень у небе гулі самалёты з крыжамі на крылах. Бацька суткамі не з'яўляўся дома, ён быў начальнікам уліковага пункта Любанскага РВК. Калі сабраліся эвакуіравацца, было ўжо позна. Вымушаны былі вярнуцца.
Подробнее...
 
З успамінаў У. I. Карповіч, былой вязніцы нямецкага канцлагера
Да замужжа я жыла з бацькамі ў вёсцы Калінаўка. Выйшла замуж і пераехала ў Азёрнае. Мужа майго, Арсеня, у першы дзень вайны забралі на фронт, і закончылася маё сямейнае жыццё, прапаў Арсень без вестак.
Подробнее...
 
Навошта яны стралялі ў твар?..»
3 успамінаў У. К. Коршука, прафесара, доктара гістарычных навук
Подробнее...
 
Жыццё ў няволі
У пачатку вайны немцы наведваліся ў нашу вёску мала. Навокал дзейнічалі партызанскія атрады, пад іх абаронай сяляне жылі больш-менш спакойна. Займаліся сваёй звычайнай справай, дапамагалі партызанам, чым маглі.
Подробнее...
 
Герой з вёскі Пласток
Лышчэня Захар Рыгоравіч (н. у 1917 г. у в. Пласток) — старшына, камандзір аддзялення разведкі артылерыйскага палка, удзельнік савецка-фінляндскай вайны. 8 лютага 1945 г. з групай разведчыкаў выйшаў у тыл ворага ў Паўднёвай Прусіі
Подробнее...
 
Зорка Героя
Наруцкі Дзіанісій Сільвестравіч (н.18.10.1904 г.) — палкоўнік, Герой Савецкага Саюза. У Чырвонай Арміі з 1925 г. Удзельнік вызвалення Заходняй Беларусі, савецка-фінляндскай і Айчыннай войнаў.
Подробнее...
 
Хлопец з Нежараўкі
Рагоўскі Міхаіл Канстанцінавіч (н.15.6.1925 г. у в. Нежараўка) — партызан 64-й брыгады імя Чкалава, затым на фронце, сяржант, камандзір аддзялення разведкі. Вызначыўся ў баях на тэрыторыі Польшчы і Германіі.
Подробнее...
 
Кавалер ордэна Славы
Куркевіч Карл Станіслававіч (н. 17.10. 1926 г.) — удзельнік партызанскага руху, з ліпеня 1944 г. — на фронце, радавы. У лютым 1945 г. пры адбіцці атакі ворага знішчыў 15 гітлераўцаў, праз некалькі дзён, знаходзячыся ў разведцы, захапіў двух «языкоў». Неаднаразова вызначыўся ў апошніх баях на заходнім беразе Одэра.
Подробнее...
 
Героі вядомыя і невядомыя
Любаншчына — невялікі, шматпакутны, гераічны кавалачак беларускай зямлі... Колькі лепшых сваіх сыноў страціла яна ў гады мінулай вайны! Прайшло больш паўстагоддзя, а боль па загінуўшых не праходзіць і сёння.
Подробнее...
 
У працы, як у баі
Анісімаў Цімафей Дзмітрыевіч (н. 11.01.1905 г.) з малых гадоў працаваў у сельскай гаспадарцы, у 1927 г. быў прызваны ў Чырвоную Армію. У 1929 г. разам з дэмабілізаванымі чырвонаармейцамі накіраваўся ў Любанскі раён будаваць на Мар'інскіх балотах камуну.
Подробнее...
 
Два ордэны ветэрана
Вайну Іван Ушанаў сустрэў пятнаццацігадовым юнаком. Вельмі хацеў трапіць на фронт, але адказ быў адзін: падрасці трэба. Фронт набліжаўся да пасёлка Спас-Дзям'янска, дзе жыў Іван. Вызваў яго старшыня калгаса: «Пагонім з табой на ўсход калгасную жывёлу»
Подробнее...
 
Выстаялі, перамаглі...
3 успамінаў удзельніка парада Перамогі С. Р. Пажарыцкага
Подробнее...
 
Андруховічы
Раснаўсюджанае на Любаншчыне прозвішча, носьбіты якога зрабілі нямала добрых спраў, упісалі не адну слаўную старонку ў гісторыю краю. Такімі выраслі і дзеці Паўла Андруховіча з Любані.
Подробнее...
 
Сцяг Перамогі над Любаншчынай
Беларуская наступальная аперацыя «Баграціён» паспяхова развівалася. Штодзень зводкі Саўінфармбюро прыносілі звесткі аб вызваленых гарадах і вёсках шматпакутнай Беларусі.
Подробнее...
 
Гремели бои...
Любанский район был освобожден в результате наступательной операции под кодовым названием «Багратион» частями 28-й армии І Белоруского фронта.
Подробнее...
 
О боевых действиях 19-й механизированной бригады в 1944г.
...26 июня 1944 г. 19-я механизированная бригада вышла к р. Птичь в районе Глуск и после захвата мотопехотой берега начала строить переправы через реку.
Подробнее...
 
Из информации Любанского РК КП(б)Б Минскому обкому КП(б)Б
1 июля 1944 г. трудящиеся Любанщины с любовью и гордостью встретили наших доблестных воинов. Население деревень добровольно сдало для Красной Армии зерна свыше 10 тонн, картофеля 20 тонн.
Подробнее...
 
Из отчёта командования партизанских отрядов Минской области
Население с большим воодушевлением следит за наступлением героической Красной Армии и с нетерпением ждет дня своего освобождения от фашистского ига.
Подробнее...
 
Из наградного листка полковника В.В. Ершова
...Полковник тов. Ершов, командуя механизированной бригадой в боях с немецкими захватчиками с 25 июня 1944 г., обходным маневром сломил сопротивление противника...
Подробнее...
 
От оккупации до освобождения
Осенью 1940 г. я закончил Ульяновское бронетанковое училище по ускоренной программе и направлен командиром танкового взвода в Прибалтийский воен ный округ. В субботу 21 июня 1941 г. после ужина личный состав батальона смотрел фильм.
Подробнее...
 
Из политдонесения начальника политотдела 28-й армии полковника Н. В. Егорова
...В местечке Уречье Слуцкого района Минской области перед своим уходом фашисты взорвали военный городок, церковь, вокзал, железнодорожные казармы
Подробнее...
 
Ганебная правакацыя не ажыццявілася
Зімой і вясной 1944 г. акупацыйныя ўлады праводзілі на часова захопленай тэрыторыі шырокую кампанію па мабілізацыі мясцовага насельніцтва ў «краевую абарону»
Подробнее...
 
Из политдонесения члена военного совета 28-й армии генерал-майора А.Мельникова
...При встрече [Красной Армии] крестьяне часто выносят к въезду в село столы, накрывают их вышитыми полотенцами, кладут хлеб и соль. Иногда все село выходит встречать бойцов, сержантов и офицеров.
Подробнее...
 
Ах, война, что ты сделала, подлая...
За годы Великой Отечественной войны на Любанщине было убито и замучено 4 220 человек. 3192 наших земляка, в основном юноши и девушки, насильно угнаны в Германию.
Подробнее...
 
Белоруссия партизанская

Статью прислал пользователь Виль Далидович

Как бы ни изощрялись гитлеровцы в своих злодеяниях, как ни велики потоки слёз и крови замученных ими жертв, - Беларусь, Советская Беларусь не склонила своей головы перед немцами.

Подробнее...
 
Лескин Артём Федорович Воспоминания о войне
   Материл подготовил к публикации Виль Далидович, апрель 2014 г.
Фотография, июль 1974 г.         
Подробнее...
 
Партизанские фотографии из личной коллекции Виль Далидовича

Фотоматериалы по партизанской бригаде № 25 имени П. К. Пономаренко. Мне удалось "расшифровать" фамилии многих людей на этих фотографиях. Это важно! Они не должны быть забыты!

Подробнее...
 
Из военно-исторического очерка «Операции советских вооружённых сил в Великой Отечественной войне 1941 – 1945»

Зимой 1941/42 г. с целью развития партизанской борьбы Минское партизанское соединение совершило на 700 санях рейд по Минской, Полесской, Пинской, Барановичской и Могилёвской облостям. Отряды, входившие в это соединение, двигались по заранее разработанным маршрутам. В ряде населённых пунктов партизаны проводили митинги и собрания местных граждан, в результате которых создавались группы содействия партизанам и организовывались новые местные партизанские отряды. На пути своего движения партизаны разгромили 27 небольших немецко-полицейских гарнизонов противника, в том числе в г. Слуцке. Во время этого рейда успешно действовали мелкие диверсионные группы по нарушению путей сообщения врага.

Подробнее...
 
Партизанская хроника (1941 – 1944) 1941 год
Во время Великой Отечественной войны на оккупированных территориях вступили в борьбу с немецко-фашистскими захватчиками сотни тысяч советских патриотов, пар-тизан и подпольщиков. Им пришлось пройти смертельно опасный, непомерно трудный, суровый,  но славный путь. На путях-дорогах жесточайшей войны их поджидали победы и поражения, но всегда с ними был их народ, его поддержка, потому что они сами были этим народом и верили в своё правое дело. 
Основой работы «Партизанская хроника 1941 – 1944» является дневник Александра Ивановича Далидовича - командира партизанской бригады № 25 имени П. К. Пономаренко, которая действовала в Любанском районе Минской, Житковичском и Копаткевичском районах Полесской областей. Отряд А. И. Далидовича, а позже бригада, которым он ко-мандовал, провел в тылу противника 1076 дней.
Подробнее...
 


 Каталог TUT.BY